حلقه :
يكي از راهكارهايي كه ميتواند ، الگويي اسلامي براي گلوباليزيزم امروز جهان باشد و مطمئنا نميتوان ، در هيچ آئين ديگري به اين صراحت و زيبائي و عدالت محوري و انسان دوستي ، از آن اثري ديد ، نحوه برخورد بيت المال مسلمانان با اشخاصي است كه زير بار قرضند!
آيه كريمه ميفرمايد:
إِنَّمَا الصدَقَت لِلْفُقَرَاءِ وَ الْمَسكِينِ وَ الْعَمِلِينَ عَلَيهَا وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبهُمْ وَ فى الرِّقَابِ وَ الْغَرِمِينَ وَ فى سبِيلِ اللَّهِ وَ ابْنِ السبِيلِ فَرِيضةً مِّنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكيمٌ(60)
صدقات( كه منظور زكات واجب است) ، براي.... اشخاصي كه بدهكار هستند( مقروض هستند)... اين يكي از واجبات الهي است ....
غارم كسي است كه نه بسبب اسراف ونه بسبب گناه ،ديني بر گردن دارد و توانائي اداي آن را ندارد.
بحث فعلي ما در بار هاين آيه ، كمك به محرومين و بينوايان و يتيمان ودر راه ماندگان ووو نيست كه آن نيز ، نكات جالب و مستقلي براي طرح دارد كه در اين مقاله كوتاه نميگنجد!
در واقع اين آيه نيز ، يكي از پروژ ه هاي تبليغي ديگر اسلام ، براي جذب دلهاي پاك بشريت است.
به صداقت وبه ضرس قاطع ميتوان ادعا كرد ، اين راهكار اسلام ، نه در زمانهاي گذشته ، سابقه دارد و نه در آئينهاي فعلي جهان ، اثري از آن ديده ميشود!
اسلام ، قبل از دعوت هر فردي از انسانها بر كمك به مقروضين ،خود وي ، برنامه اي خاص براي كمك به ايشان دارد و ميگويد : واجب است كه بيت المال ، مال مقروضين را بدهد!
اميرالمومنين ، علي نيز به فرمانداران ولايتهاي خود ، دستور ميدادند كه به كمك مقروضين بشتابيد و قرض آنها را اداء كنيد(عيون اخبار الرضا ج۲ ص ۸۵)
اما اينكه حدود اين مطلب چقدر است ، و آيا هر بدهكاري ،ميتواند از حاكم اسلامي قرض خود را طلب كند يا خير ، اين مطلب گرچه بحث مفصلي است ،ولي بطور خلاصه از روايات ميتوان اين را فهميد كه در صورتي مقروض از بيت المال چيزي طلب ميكند ، كه تنها صاحب احتياجات اوليه خود ، اعم از خانه و خوراك و پوشاك طبيعي است ، اما اگر او بيش از موونه ، داراي مالي است ، ابتدا بايد آن وسائل اضافه را بفروشد!
مشاهده مي كنيم كه اينگونه تشريعات زيبا و بي نظير الهي ، در حالي سخن از كمك به محرومان و مقروضين ميكند ، كه حكومتهاي فعلي جهان و بانكهاي مدرنش ، نه تنها به هيچ وجه ، به مقروضين كمك بلاعوض نمي نمايند ؛
بلكه يا اساسا به آنها توجهي ندارند و به مرگشان هم راضيند ويا وامهايي با بهره هاي نجومي ميدهند كه مردم خصوصا انسان مقروض ، بندرت ميتوانند ، كمر خود را زير بار سنگين آن ،راست كنند!
نكته جالب ديگري كه در اين آيه ديده ميشود ، وجوب كمك بيت المال براي آزادي بردگان است؛
آيه ميفرمايد: صدقات ، بايد(فريضة) براي آزادي بردگان(في الرقاب) صرف شود و در واقع اين آيه نيز ، به نحو ديگري با تبعيضي كه برده داري ايجاد ميكند ،مبارزه كرده و قسمت عظيمي از بودجه بيت المال را براي اين امر اختصاص ميدهد
آيه كريمه ميفرمايد:
إِنَّمَا الصدَقَت لِلْفُقَرَاءِ وَ الْمَسكِينِ وَ الْعَمِلِينَ عَلَيهَا وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبهُمْ وَ فى الرِّقَابِ وَ الْغَرِمِينَ وَ فى سبِيلِ اللَّهِ وَ ابْنِ السبِيلِ فَرِيضةً مِّنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكيمٌ(60)
صدقات( كه منظور زكات واجب است) ، براي.... اشخاصي كه بدهكار هستند( مقروض هستند)... اين يكي از واجبات الهي است ....
غارم كسي است كه نه بسبب اسراف ونه بسبب گناه ،ديني بر گردن دارد و توانائي اداي آن را ندارد.
بحث فعلي ما در بار هاين آيه ، كمك به محرومين و بينوايان و يتيمان ودر راه ماندگان ووو نيست كه آن نيز ، نكات جالب و مستقلي براي طرح دارد كه در اين مقاله كوتاه نميگنجد!
در واقع اين آيه نيز ، يكي از پروژ ه هاي تبليغي ديگر اسلام ، براي جذب دلهاي پاك بشريت است.
به صداقت وبه ضرس قاطع ميتوان ادعا كرد ، اين راهكار اسلام ، نه در زمانهاي گذشته ، سابقه دارد و نه در آئينهاي فعلي جهان ، اثري از آن ديده ميشود!
اسلام ، قبل از دعوت هر فردي از انسانها بر كمك به مقروضين ،خود وي ، برنامه اي خاص براي كمك به ايشان دارد و ميگويد : واجب است كه بيت المال ، مال مقروضين را بدهد!
اميرالمومنين ، علي نيز به فرمانداران ولايتهاي خود ، دستور ميدادند كه به كمك مقروضين بشتابيد و قرض آنها را اداء كنيد(عيون اخبار الرضا ج۲ ص ۸۵)
اما اينكه حدود اين مطلب چقدر است ، و آيا هر بدهكاري ،ميتواند از حاكم اسلامي قرض خود را طلب كند يا خير ، اين مطلب گرچه بحث مفصلي است ،ولي بطور خلاصه از روايات ميتوان اين را فهميد كه در صورتي مقروض از بيت المال چيزي طلب ميكند ، كه تنها صاحب احتياجات اوليه خود ، اعم از خانه و خوراك و پوشاك طبيعي است ، اما اگر او بيش از موونه ، داراي مالي است ، ابتدا بايد آن وسائل اضافه را بفروشد!
مشاهده مي كنيم كه اينگونه تشريعات زيبا و بي نظير الهي ، در حالي سخن از كمك به محرومان و مقروضين ميكند ، كه حكومتهاي فعلي جهان و بانكهاي مدرنش ، نه تنها به هيچ وجه ، به مقروضين كمك بلاعوض نمي نمايند ؛
بلكه يا اساسا به آنها توجهي ندارند و به مرگشان هم راضيند ويا وامهايي با بهره هاي نجومي ميدهند كه مردم خصوصا انسان مقروض ، بندرت ميتوانند ، كمر خود را زير بار سنگين آن ،راست كنند!
نكته جالب ديگري كه در اين آيه ديده ميشود ، وجوب كمك بيت المال براي آزادي بردگان است؛
آيه ميفرمايد: صدقات ، بايد(فريضة) براي آزادي بردگان(في الرقاب) صرف شود و در واقع اين آيه نيز ، به نحو ديگري با تبعيضي كه برده داري ايجاد ميكند ،مبارزه كرده و قسمت عظيمي از بودجه بيت المال را براي اين امر اختصاص ميدهد
فلاني:
خیلی خوبه! اسلام اینا رو نداشت که الان اینا (دار و دسته لامذهبا) منو کافر کرده بودن!!
این حکومت درپیت شماست که مطلب را لوث کرده و دیگر کسی به این حرفها توجهی ندارد! البته مومن (با ایمان) یک چیزیست که بالاخره کسی که شدنی باشد خواهد شد! شما هم خیالتان راحت!
من خیلی پول مفت را دوست دارم! میدانی چرا؟ هیچ میدانی من تاحالا دوتا کار را رفته ام و بیشتر از یک هفته دوام نیاورده ام؟ چرا؟ چون زور است! ظلم است! برده داریست! (حالا بگو اسلام برده داری را ور انداخت! خودتان باعث برده داری هستید درپیتها!). حق را میخورند! همه چیز درپیت است. چون 8 ساعت کار میکنی. و پسرخاله منهم که تازه ازدواج کرده مجبور است جای 3 نفر کار کند و ماهی 130 تومان حقوق بگیرد و صدایش هم در نیاید! درصورتیکه من نه ازدواج میکنم و نه زیر بار زور میروم! از گرسنگی هم بمیرم خونم گردن شماست!
آره روزی 8 ساعت کار چقدر حقوق میدهند؟ مثلا 80 هزار تومان!
ببین یک قانونی چیزی در اسلام پیدا میکنی به من عاجز هم کمکی بکنند؟ مثلا برای بیماران ذهنی و قاط زده!
حالا بیا بگو اصلا این چیزها که میگویی به چه دردی میخورد؟ مگر خودتان اجرا میکنید اینرا؟ اینطور باید به چندین میلیون جمعیت هزینه بپردازید!!
اصلا حالت خوشه؟ چی میگی؟ کجایی؟ از قم بیرون هم میایی؟
آدم یاد فوتبال دقیقه 90 میفته که دارن وقت کشی میکنن بازیکنا!!
الانم تو نمیدونم چیکار میکنی سر ما رو گرم میکنی سر خودتو گرم میکنی خلاصه معلوم نیست
این حکومت درپیت شماست که مطلب را لوث کرده و دیگر کسی به این حرفها توجهی ندارد! البته مومن (با ایمان) یک چیزیست که بالاخره کسی که شدنی باشد خواهد شد! شما هم خیالتان راحت!
من خیلی پول مفت را دوست دارم! میدانی چرا؟ هیچ میدانی من تاحالا دوتا کار را رفته ام و بیشتر از یک هفته دوام نیاورده ام؟ چرا؟ چون زور است! ظلم است! برده داریست! (حالا بگو اسلام برده داری را ور انداخت! خودتان باعث برده داری هستید درپیتها!). حق را میخورند! همه چیز درپیت است. چون 8 ساعت کار میکنی. و پسرخاله منهم که تازه ازدواج کرده مجبور است جای 3 نفر کار کند و ماهی 130 تومان حقوق بگیرد و صدایش هم در نیاید! درصورتیکه من نه ازدواج میکنم و نه زیر بار زور میروم! از گرسنگی هم بمیرم خونم گردن شماست!
آره روزی 8 ساعت کار چقدر حقوق میدهند؟ مثلا 80 هزار تومان!
ببین یک قانونی چیزی در اسلام پیدا میکنی به من عاجز هم کمکی بکنند؟ مثلا برای بیماران ذهنی و قاط زده!
حالا بیا بگو اصلا این چیزها که میگویی به چه دردی میخورد؟ مگر خودتان اجرا میکنید اینرا؟ اینطور باید به چندین میلیون جمعیت هزینه بپردازید!!
اصلا حالت خوشه؟ چی میگی؟ کجایی؟ از قم بیرون هم میایی؟
آدم یاد فوتبال دقیقه 90 میفته که دارن وقت کشی میکنن بازیکنا!!
الانم تو نمیدونم چیکار میکنی سر ما رو گرم میکنی سر خودتو گرم میکنی خلاصه معلوم نیست
البته بنده نظری دارم چون بنده رشته ی تحصیلیم در زمینه ی اقتصاده و در مورد اقتصاد اسلامی هم مطالبی خوندم باید عرض کنم که اینگونه احکام در دنیای امروز نمیتونن معیار و ملاک مناسبی جهت انجام دادن باشند.
و خود بازار و اعمال رویه های قبلی در جهت این گونه امور تنها میتواند حکم قطعی و نهایی را دهد و به نوعی میخاهم بگویم که سیستم باید تعیین کننده ی احکام این گونه امور باشند.
مثلا در اسلام خمس و ذکات وجود دارند در حالی که همین خمس و ذکات در دنیای امروز عاملی در جهت ندادن مالیات توسط مردم شده و مردم دادن خمس و ذکات چون حکمی الهی میدانند مقدم بر دادن مالیات میدانند و یا بسیاری به راحتی از زیر دادن مالیات فرار میکنند چون الزامی الهی گونه در ان نیست و خمس و ذکات میدهند . که همین امر عاملی مهم در جهت عدم رشد اقتصادی یک کشور و دولت وقتی نتواند از منبع مالیات این هزینه هارا تا مین کند با مشکل جدی مواجه شده تبعات سو بعدی را بهمراه دارد .
و یا حکم اسلام در جهت ستیز با نظام سرمایه داری که در دنیای امروز برای بقا ملتها و کشورها مجبور به پذیرش این نظام هستند و همین کشورهای اسلامی هم مجبور شدند انرا بپذیرند و.............
و یا در مورد همین حکمی که جناب حلقه گفتند بنده در کتاب حقوق تجارت از نظر قانونی شرایط و نوع برخورد با تاجر ورشکسته و فرد مفلس را خاندم که الان کلیاتی از اون یادمه و دقیق یادم نیست اما میدانم که وجود قوانینی که بر مبنای حقوقی و سیستم اقتصادی باشد متناسبتر است و اینگونه احکام اسلامی اثراتی سوئی دارند که هزینه های گزافی بر روی دست دولت میگذارند .
بعنوان مثال برای روشن شدن موضوع اشاره ای به طرح شهید باهنر میکنم که به هر خانوار با در امد کمتر از مقداری خاص ماهیانه 30 هزار تومان داده میشد و برای همین امر بسیاری تقلب شد که در امدها کم نشان داده شود و این پول به انها تعلق گیرد که این امر هزینه های گزافی بر روی درست دولت گذاشت و ادامه انرا غیر ممکن کرد و در زمینه این حکم هم باید عرض کنم که با وجود حکم کنونی که با تاجر ورشکسته و فرد مفلس طبق قوانین سیستمی برخورد میشود و به این حد به قرض گیرنده کمک نمیشود و در نهایت زندان در انتظار اوست و اقراض تاجر یا فردرا دولت و حکومت اسلامی متقبل نمیشود بازهم بسیاری کلاهبرداری در جهت ورشکسته نشان دادن میشود (که بحث ان مفصل است اگر دوستان مایل بودند بعدا به تفصیل در مورد ان صحبت کنیم) چه رسد به اینکه بجای زندان حکومت اسلامی قبول به پرداخت اقراض کند
و خود بازار و اعمال رویه های قبلی در جهت این گونه امور تنها میتواند حکم قطعی و نهایی را دهد و به نوعی میخاهم بگویم که سیستم باید تعیین کننده ی احکام این گونه امور باشند.
مثلا در اسلام خمس و ذکات وجود دارند در حالی که همین خمس و ذکات در دنیای امروز عاملی در جهت ندادن مالیات توسط مردم شده و مردم دادن خمس و ذکات چون حکمی الهی میدانند مقدم بر دادن مالیات میدانند و یا بسیاری به راحتی از زیر دادن مالیات فرار میکنند چون الزامی الهی گونه در ان نیست و خمس و ذکات میدهند . که همین امر عاملی مهم در جهت عدم رشد اقتصادی یک کشور و دولت وقتی نتواند از منبع مالیات این هزینه هارا تا مین کند با مشکل جدی مواجه شده تبعات سو بعدی را بهمراه دارد .
و یا حکم اسلام در جهت ستیز با نظام سرمایه داری که در دنیای امروز برای بقا ملتها و کشورها مجبور به پذیرش این نظام هستند و همین کشورهای اسلامی هم مجبور شدند انرا بپذیرند و.............
و یا در مورد همین حکمی که جناب حلقه گفتند بنده در کتاب حقوق تجارت از نظر قانونی شرایط و نوع برخورد با تاجر ورشکسته و فرد مفلس را خاندم که الان کلیاتی از اون یادمه و دقیق یادم نیست اما میدانم که وجود قوانینی که بر مبنای حقوقی و سیستم اقتصادی باشد متناسبتر است و اینگونه احکام اسلامی اثراتی سوئی دارند که هزینه های گزافی بر روی دست دولت میگذارند .
بعنوان مثال برای روشن شدن موضوع اشاره ای به طرح شهید باهنر میکنم که به هر خانوار با در امد کمتر از مقداری خاص ماهیانه 30 هزار تومان داده میشد و برای همین امر بسیاری تقلب شد که در امدها کم نشان داده شود و این پول به انها تعلق گیرد که این امر هزینه های گزافی بر روی درست دولت گذاشت و ادامه انرا غیر ممکن کرد و در زمینه این حکم هم باید عرض کنم که با وجود حکم کنونی که با تاجر ورشکسته و فرد مفلس طبق قوانین سیستمی برخورد میشود و به این حد به قرض گیرنده کمک نمیشود و در نهایت زندان در انتظار اوست و اقراض تاجر یا فردرا دولت و حکومت اسلامی متقبل نمیشود بازهم بسیاری کلاهبرداری در جهت ورشکسته نشان دادن میشود (که بحث ان مفصل است اگر دوستان مایل بودند بعدا به تفصیل در مورد ان صحبت کنیم) چه رسد به اینکه بجای زندان حکومت اسلامی قبول به پرداخت اقراض کند
و در کل به نظر من تنها سیستم اقتصادی و عوامل محیطی میتوانند تعیین کننده بر نوع قوانین باشند و نمیشود حکمی غیر تغییر را برای تمام شرایط تجویز کرد. و محیط خود تعیین کننده ی قوانین است
حلقه:
نشان دهيد كدام يك از كشورهاي جهان و مكاتب ديگر آن ، به شخص مقروض ، كمك بلا عوض ميكند !!
ببینید من نگفتم که دیگر کشورها به فرد مقروض کمک میکنند یا نه بلکه گفتم بنا به اقتضای شرایط قوانین در باب فرد مقروض و یا ورشکسته تعیین می شود .
و در مورد قوانین در مورد فرد مقروض در کشورهای دیگر اطلاعات اندکی دارم اما در باب قوانین و احکام در مورد فرد مقروض و مفلس(اصطلاح امده در کتاب حقوق تجارت) در جمهوری اسلامی با مطالعاتی که داشتم اگر ظبق شرایط خاص که مقروض بودن فرد اثباط شود . حکومت به پرداخت قروض شخص نمیپردازد و برای تجار هم همینگونه است و اما با این وجود هنوز هم بسیار تقلبات صورت میگیرد تا داراییها کمتر از بدهیها نشان داده شود و بعنوان مثال دفاتر مالی را مخدوش و دست کاری میکنند یا انها را مفقود میکنند و یا بطور صوری و ظاهری داراییها از بین میبرند(مثل اتش سوزی داراییها بطور ظاهری و .......) و بعد از ان دادن بدهیها از شخص ورشکسته یا مقروض سلب میشود و طبق قانون در بدترین شرایط فرد را زندانی میکنند ولی با این وجود بسیاری تقلبات در این راه صورت میگیرد تا فرد داراییهای خودرا کم نشان دهد و حال اگر چنین کمک بلاعوضی انجام شود تقلبات و یا اصلا تجارت بر مبنای نا درست رونق میگیرد .
مثلا برای مثال عرض کنم که بسیاری از تجار بعد از کسب اعتبار در بازار تجارت از اعتبار خود سو استفاده کرده و با گرفتن قرض های کلان از کسانی که نزد انها اعتبار دارند انهارا جمع کرده و به حساب شخصی غیر از خود انتقال میدهند(معمولا همسر) و سپس با تقلب خودرا ورشکسته و مفلس نشان میدهند و قانون پرداخت قروض را از گردن انها سلب میکند و شاید زندان برایشان در نظر گرفته شود . حال اگر قانونی که شما میگویید عملی شود که کمک بلاعوض صورت گیرد دیگر این گونه تقلبات و اغاز تجارت و فعالیتهای مالی بر اساس اصولی نادرست رونق گرفته و مشکل جدی برای دستگاه قضایی و اجرایی کشور ایجاد میکند.
و در کل بنده منظورم این نیست که این حکم اسلام بد است یا ........ بلکه منظور این بود که با توجه به شرایطی که مثلا کشور ما دارد و تجارت در فعالیتهای مالی در بازارغیر ازاد و غیر شفاف انجام میشود امکان سو استفاده های فراوانی را میدهد و اگر قرار باشد که این حکمی که گفتید اجرا شود نیازمند بستری مناسب در جهت فعالیتها ی مالی و کلا اقتصاد است .
و منظور بنده این بود که نمیشود حکمی لایتغیر را در تمامی حالات اجرا کرد و بنا به اقتضای شرایط احکام تعیین میشوند.
و در مورد قوانین در مورد فرد مقروض در کشورهای دیگر اطلاعات اندکی دارم اما در باب قوانین و احکام در مورد فرد مقروض و مفلس(اصطلاح امده در کتاب حقوق تجارت) در جمهوری اسلامی با مطالعاتی که داشتم اگر ظبق شرایط خاص که مقروض بودن فرد اثباط شود . حکومت به پرداخت قروض شخص نمیپردازد و برای تجار هم همینگونه است و اما با این وجود هنوز هم بسیار تقلبات صورت میگیرد تا داراییها کمتر از بدهیها نشان داده شود و بعنوان مثال دفاتر مالی را مخدوش و دست کاری میکنند یا انها را مفقود میکنند و یا بطور صوری و ظاهری داراییها از بین میبرند(مثل اتش سوزی داراییها بطور ظاهری و .......) و بعد از ان دادن بدهیها از شخص ورشکسته یا مقروض سلب میشود و طبق قانون در بدترین شرایط فرد را زندانی میکنند ولی با این وجود بسیاری تقلبات در این راه صورت میگیرد تا فرد داراییهای خودرا کم نشان دهد و حال اگر چنین کمک بلاعوضی انجام شود تقلبات و یا اصلا تجارت بر مبنای نا درست رونق میگیرد .
مثلا برای مثال عرض کنم که بسیاری از تجار بعد از کسب اعتبار در بازار تجارت از اعتبار خود سو استفاده کرده و با گرفتن قرض های کلان از کسانی که نزد انها اعتبار دارند انهارا جمع کرده و به حساب شخصی غیر از خود انتقال میدهند(معمولا همسر) و سپس با تقلب خودرا ورشکسته و مفلس نشان میدهند و قانون پرداخت قروض را از گردن انها سلب میکند و شاید زندان برایشان در نظر گرفته شود . حال اگر قانونی که شما میگویید عملی شود که کمک بلاعوض صورت گیرد دیگر این گونه تقلبات و اغاز تجارت و فعالیتهای مالی بر اساس اصولی نادرست رونق گرفته و مشکل جدی برای دستگاه قضایی و اجرایی کشور ایجاد میکند.
و در کل بنده منظورم این نیست که این حکم اسلام بد است یا ........ بلکه منظور این بود که با توجه به شرایطی که مثلا کشور ما دارد و تجارت در فعالیتهای مالی در بازارغیر ازاد و غیر شفاف انجام میشود امکان سو استفاده های فراوانی را میدهد و اگر قرار باشد که این حکمی که گفتید اجرا شود نیازمند بستری مناسب در جهت فعالیتها ی مالی و کلا اقتصاد است .
و منظور بنده این بود که نمیشود حکمی لایتغیر را در تمامی حالات اجرا کرد و بنا به اقتضای شرایط احکام تعیین میشوند.
حلقه:
به هر حال ، كمك به ضعفاء ، بسيار هم خوب است .. لابد اينكار هم ، موجب تورم خواهد بود؟ هر وقت اين مجلسيها خواستند به فقراي بيچاره پول بدهند ، دولت خاتمي صداش درآمد كه ندهيد تورم زاست! آخر اين هم شد حرف؟ بالاخره پس اين بيچار ه ها ، چه كنند؟ غير از اينكه ، اين پول مستقيما ميتواند در اقتصاد كشور وبراي توليد خرج شود تا تورمي ايجاد نكند!
+
نوشته شده در جمعه هجدهم فروردین 1385ساعت 20:14 توسط
|